İçeriğe geç
20 Kasım 2026, Cuma Günün dizesi: “Kader çiftçisi bizim gibi nicesini ekti ve biçti;”
Edebiyat

Othello: Konusu, Karakterleri ve Uyarlamaları (William Shakespeare)

William Shakespeare'in Othello tragedyasının konusu, Iago ve Desdemona başta olmak üzere karakterleri, temaları, Verdi operası ile sinema uyarlamaları ve Türkiye'deki serüveni.

leylailemecnun4 dk okuma
Paylaş

Othello (tam adıyla The Tragedy of Othello, the Moor of Venice), William Shakespeare‘in kıskançlık ve aldatma üzerine kurulu büyük tragedyalarından biridir. Venedik ordusunda komutan olan Mağripli Othello’nun, sancaktarı Iago’nun entrikalarıyla eşi Desdemona’dan şüphe etmeye başlaması ve felakete sürüklenmesi anlatılır.

Oyunun yazılış tarihi kesin olarak bilinmez: Britannica 1603–1604, Royal Shakespeare Company (RSC) büyük olasılıkla 1604 tarihini verir; bazı araştırmacılar 1601–1604 aralığını önerir. Bilinen ilk temsili, saray eğlence kayıtlarına göre 1 Kasım 1604’te Whitehall Sarayı’nda Kral I. James için yapılmıştır.

Reklam

Kaynağı ve basımı

Shakespeare oyunun olay örgüsünü İtalyan yazar Giraldi Cinthio’nun 1565’te yayımlanan Gli Hecatommithi adlı öykü derlemesindeki bir hikâyeden aldı. Shakespeare’in bu metni İtalyanca aslından mı yoksa 1584 tarihli Fransızca çevirisinden mi okuduğu tartışmalıdır. Roderigo karakteri Cinthio’da yoktur; Shakespeare’in eklemesidir.

Oyun Shakespeare hayattayken basılmadı. İlk Quarto baskısı 1622’de, First Folio içindeki metni 1623’te yayımlandı.

Othello’nun konusu

Venedikli asilzade Brabantio’nun kızı Desdemona, Mağripli komutan Othello ile gizlice evlenir. Brabantio bu evliliğe öfkelense de Türk donanmasının Kıbrıs’a yöneldiği haberi gelince Venedik Senatosu adanın savunmasını Othello’ya verir; Desdemona da kocasıyla birlikte Kıbrıs’a gider. Türk donanması fırtınada dağılır ve savaş tehlikesi ortadan kalkar.

Terfide genç Cassio’nun kendisine tercih edilmesini hazmedemeyen sancaktar Iago, intikam planını adada uygular. Önce Cassio’yu sarhoş edip bir kavgaya karıştırır ve görevinden uzaklaştırılmasını sağlar. Ardından Othello’nun kafasına Desdemona ile Cassio arasında bir ilişki olduğu şüphesini yerleştirir.

Iago’nun en etkili kanıtı, Othello’nun Desdemona’ya ilk hediyesi olan çilek işlemeli mendildir. Mendil Iago’nun eşi Emilia’nın eline geçer, Iago da onu Cassio’nun bulacağı bir yere bırakır. Kıskançlıkla aklını yitiren Othello, Desdemona’yı öldürür. Emilia gerçeği ortaya çıkardığında Othello yaptığının ağırlığını anlar ve kendi canına kıyar.

Reklam

Başlıca karakterler

  • Othello: Venedik hizmetindeki Mağripli komutan; cesur ve saygın, ama güvendiği insanın sözlerine kapılan bir kahraman.
  • Desdemona: Othello’nun eşi, Brabantio’nun kızı; ailesine rağmen sevdiği adamla evlenir.
  • Iago: Othello’nun sancaktarı; oyunun bütün entrikasını kuran, edebiyatın en tanınmış kötü karakterlerinden biri.
  • Cassio: Othello’nun genç yaveri; Iago’nun planında günah keçisi yapılır.
  • Emilia: Iago’nun eşi ve Desdemona’nın nedimesi; sonunda gerçeği açığa çıkaran kişi.
  • Roderigo: Desdemona’ya umutsuzca âşık Venedikli; Iago’nun kullandığı bir piyon.
  • Brabantio: Desdemona’nın babası, Venedik senatörü.

Temaları

Shakespeare Birthplace Trust oyunun başlıca temaları olarak kıskançlık, manipülasyon ve aldatma, intikam ile hırs ve hasedi sayar. Britannica ise Othello’nun, yaşlı ve siyah bir adam olarak genç ve beyaz eşine çekici gelmeyeceği korkusunu, Iago’nun ustalıkla kullandığı bir zaaf olarak vurgular. Böylece oyun, kıskançlığın yanında yabancılık ve ötekileştirme duygusunu da sahneye taşır.

Opera ve sinema uyarlamaları

  • Otello (1887): Giuseppe Verdi’nin, Arrigo Boito’nun librettosuyla bestelediği opera; ilk kez 5 Şubat 1887’de Milano’daki La Scala’da sahnelendi.
  • Othello (Orson Welles, 1951/1952): Welles’in yönettiği ve başrolünü oynadığı film, 1952 Cannes Film Festivali’nde büyük ödülü (Grand Prix) paylaştı.
  • Othello (1965): Stuart Burge’ün yönettiği, John Dexter’ın sahne yapımından aktarılan film; Laurence Olivier, Maggie Smith, Frank Finlay ve Joyce Redman Oscar’a aday gösterildi.
  • Othello (1995): Oliver Parker’ın yönettiği filmde Othello’yu Laurence Fishburne, Desdemona’yı Irène Jacob, Iago’yu Kenneth Branagh oynadı.

Othello Türkiye’de

Oyun Türkçeye erken bir tarihte girdi: Hasan Bedreddin ile Mehmed Rifat’ın Fransız yazar Ducis’nin uyarlamasından yaptıkları çeviri 1876’da (1293) İstanbul’da basıldı. Talât Sait Halman, 1876’daki ilk Türkçe Othello’nun bir İtalyan opera librettosuna dayandığını belirtir; kaynaklar bu noktada ayrışır. Halman’a göre ünlü İtalyan oyuncu Ernesto Rossi oyunu 1889’da İstanbul’da oynamış, gezici kumpanyalar da eseri “Arabın İntikamı” adıyla sahnelemiştir. Halman, Othello’yu Türk tiyatro tarihinin en çok oynanan oyunu olarak niteler.

Sonraki yıllarda oyun Mihran Boyacıyan (1912), Dr. Refet (1931), Orhan Burian (1940), Ülkü Tamer (1964) ve Özdemir Nutku (1985) gibi çevirmenlerce yeniden Türkçeye aktarıldı.

İlgili sayfalar

Kaynakça

Paylaş

Bunları da sevebilirsiniz

Düşüncenizi yazın

E-posta adresiniz yayımlanmaz.