Karaana ile Tilki
Karaana'nın balını ve yağını yiyen kurnaz tilki, kuyruğunu geri alabilmek için inekten çayıra, kuyumcudan tavuklara uzanan bir zincirde emek vermek zorunda kalır.
İlk yayımlandığı eser: Anonim Türk masalı, "Karanan ile Tilki"; metin: Vikikaynak
Bu sayfada anonim Türk masallarından “Karaana ile Tilki” yer alıyor. Masal, Vikikaynak’taki anlatımına sadık kalınarak yazım hataları düzeltilmiş biçimde aktarılmıştır; kaynağı sayfanın sonunda.
Karaana ile Tilki
Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, cinler cirit atarken, eski hamam içinde. Bir Karaana varmış.
Hayatta biricik kızından başka kimi kimsesi olmayan Karaana, o güne kadar biriktirdiği bir teneke balı ve bir teneke yağı alarak kızını ziyarete gitmiş. Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş, altı ay bir güz gitmiş. Kızının evine yaklaştığı sırada yoluna bir tilki çıkmış. Tilki:
– Karaana, sen çok yorulmuşsun, tenekelerden birini bana ver de ben götüreyim, demiş.
Karaana bu teklifi kabul etmiş ve yağ tenekesini tilkiye vermiş. Biraz birlikte gittikten sonra tilki:
– Karaana, sen git, ben kestirmeden gideceğim, demiş.
Daha sonra bir teneke yağı yemiş ve tenekenin içini pislikle doldurmuş. Yolda Karaana’ya yetişip “Bu hafif, sen bunu al da diğer tenekeyi bana ver” demiş. Bal tenekesini alan tilki, “Ben yine kestirmeden geleceğim” diyerek oradan uzaklaşmış. Balı da yiyen tilki o tenekeyi de pislikle doldurmuş. Karaana’nın kızının evi göründüğünde onu da Karaana’ya vererek oradan ayrılmış.
Karaana kızının kapısını çalmış ve kızıyla hasret giderdikten sonra içeri girmiş. Vakit öğle olduğu için Karaana’nın kızı kalkıp bir şeyler hazırlamaya koyulmuş. Ancak evde hazır bir şey bulamayınca anasına:
– Öğlen oldu ama yiyecek pek bir şey de kalmamış, demiş.
Karaana da:
– Kızım, yağ getirdim, bal getirdim, onlardan getir de yiyelim, demiş.
Tekrar mutfağa giden kız yağ tenekesini açmış, bakmış ki içi pislik dolu: “Ana virrik!” diye bağırmış. Bal tenekesini açmış, o da öyle. Yine “Ana virrik!” diye bağırmış.
Bunu duyan Karaana kalkmış, kızının yanına varmış. Ne olup bittiğini sormuş ve olanları öğrendikten sonra:
– Bunu mutlaka o tilki yapmıştır, demiş ve kızına seslenerek “Sen bana bir toprak karasakız getir” demiş. Bu karasakızı götürüp bacanın etrafına sürmüş.
Gece gelip bacaya oturan tilki, kalkınca kuyruğu karasakıza yapışıp orada kalmış. Karaana gidip kuyruğu alıp eve getirmiş. Kuyruğu kopan tilki gelip kapıya:
– Karaana, Karaana, ne olur kuyruğumu ver, demiş.
Karaana da:
– Sen git, yağımı geri getir, demiş.
Çaresiz kalan tilki, ineğe gidip süt istemiş ki yağ yapıp Karaana’ya versin. Tilkiye hemen sütünü vermeyen inek:
– Bana ot getir ki sana süt vereyim, demiş.
Tilki varmış çayıra, çayırdan ot istemiş. Çayır:
– Git kızları getir, üstümde oynasınlar ki sana otumu vereyim, demiş.
Kızlara giden tilkiye kızlar: “Bize kuyumcudan inci, boncuk getir ki gidip çayırda oynayalım” demiş. Kuyumcuya giden tilkiden kuyumcu da yumurta istemiş. Tavuklara giden tilkiden tavuklar da darı istemiş. Darı istemeye tarlaya giden tilkiden tarla da su istemiş.
Tilki suya gidip olanları anlatınca su tarlayı sulamayı kabul etmiş. Buna çok sevinen tilki suyu getirip tarlayı sulamış. Tarladan aldığı darıları tavuklara vermiş ve yumurta almış. Yumurtayı götürüp kuyumcuya vermiş ve kuyumcudan aldığı incileri de kızlara vermiş. Kızları çayıra götürmeye ikna etmiş, çayırdan otu almış, ineğe götürmüş. İneğin sütüyle bir teneke yağ yapıp bunu Karaana’ya vermiş.
Yağını alan Karaana tilkinin kuyruğunu vermiş. Kuyruğunu alan tilki kuyruğunu tekrar yerine takmış. Bu olay kurnaz tilkiye bir akıl dersi olmuş ve bir daha fırsatçılık yapıp kimseyi aldatmayacağına söz vermiş.
Masaldan çıkan ders
Masal, kurnazlıkla başkasının emeğine el uzatanın sonunda yaptığının bedelini ödeyeceğini anlatır. Tilki, Karaana’nın yıllarca biriktirdiği bal ve yağı bir anda yer; ama kaybettiğini geri kazanmak için inekten çayıra, kuyumcudan tavuklara uzanan uzun bir zincirde emek vermek zorunda kalır. Bu “zincirleme istek” yapısı, Türk masal ve tekerlemelerinde sık görülen eğlenceli bir anlatım biçimidir.
Masalın kaynağı
Masalın metni Vikikaynak’taki “Karanan ile Tilki” sayfasından alınmış, yazım hataları düzeltilerek aktarılmıştır. Vikikaynak sayfasında masalı derleyen kişi ya da yayın bilgisi belirtilmemektedir.
Düşüncenizi yazın