İçeriğe geç
13 Ekim 2026, Salı Günün dizesi: “Yâ Rab bela-yı aşk ile kıl âşîna beni”
Orhan Veli Kanık portresi

Şair

Orhan Veli Kanık

1914 – 1950 · İstanbul

Garip akımının kurucusu. Şiiri ölçüden, uyaktan ve süsten kurtarıp sokaktaki insanın diliyle yazdı.

Hayatı

Orhan Veli, 13 Nisan 1914'te İstanbul'da doğdu. Babası Veli Kanık, Riyaset-i Cumhur Musiki Heyeti'nin şefiydi. Ankara Gazi Lisesi'nde okurken Oktay Rifat ve Melih Cevdet'le tanıştı; bu dostluk Türk şiirinin yönünü değiştirecek bir birlikteliğin başlangıcı oldu. İstanbul Üniversitesi'nde felsefe okudu fakat bitirmedi; PTT'de memurluk yaptı, sonra Millî Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu'nda çalıştı.

1941'de üç arkadaş, ortak kitapları Garip'i yayımladı. Orhan Veli'nin yazdığı önsöz, şiirde ölçüye, uyağa, söz sanatlarına ve "şairane" dile karşı çıkıyor; şiirin sokaktaki insanın diliyle, gündelik hayatın sıradan ayrıntılarıyla yazılması gerektiğini savunuyordu. Bu anlayış önce büyük tepki gördü, ardından Türk şiirinde "Garip" ya da "Birinci Yeni" adıyla anılan bir dönemi başlattı.

Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi (1947) ve Karşı (1949) kitaplarıyla bu yolu sürdürdü. "İstanbul'u Dinliyorum", "Anlatamıyorum" ve "Bedava" gibi şiirleri, kuşaklar boyu ezberlendi. La Fontaine'in masallarından Molière'in oyunlarına uzanan pek çok çeviri yaptı, 1949'da Yaprak dergisini çıkardı.

1950'de Ankara'da belediyenin kazdığı bir çukura düşmesinin ardından rahatsızlandı ve 14 Kasım 1950'de, otuz altı yaşında İstanbul'da beyin kanamasından öldü. Rumelihisarı'ndaki Aşiyan Mezarlığı'nda yatmaktadır.

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı;
Önce hafiften bir rüzgâr esiyor;
Yavaş yavaş sallanıyor
Yapraklar, ağaçlarda;

— Orhan Veli Kanık, İstanbul’u dinliyorum

Şiirleri

Tümü (11)

Kaynakça

  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "Orhan Veli Kanık" maddesi
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü
  • Görsel: Kamu malı, Wikimedia Commons
Paylaş