Pusula
Ciğerin nasıl pişirileceğini bir kâğıda yazdıran Hoca, ciğeri kapan çaylağa tarifeyi göstererek seslenir.
İlk yayımlandığı eser: Anonim halk fıkrası; Z. Bayraktar, Mizah Teorileri ve Mizah Teorilerine Göre Nasreddin Hoca Fıkralarının Tahlili (Ege Üniversitesi doktora tezi, 2010) ve Vikikaynak; metin yeniden anlatılmıştır.
Bu sayfada Nasreddin Hoca’nın “Pusula” fıkrası ve fıkradan çıkan ders yer alıyor. Fıkralar yüzyıllardır halk arasında anlatılan anonim anlatılardır; buradaki metin Vikikaynak’taki anlatıma dayanılarak bugünkü Türkçeyle yeniden anlatılmıştır.
“Pusula”, Nasreddin Hoca‘ya mal edilen fıkralardan biridir. Fıkraların genel özellikleri için Fıkra Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Pusula fıkrası
Hoca bir gün ciğer almış, eve giderken bir tanıdığına rastlamış. Adam sormuş:
– Bunu nasıl pişireceksin?
Hoca:
– Her zamanki gibi, deyince adam:
– Olmaz! Bunun güzel bir pişirilişi var. Ben sana tarif edeyim de öyle yap, demiş.
Hoca:
– Senin tarif ettiklerin aklımda kalmaz. Bir kâğıda yaz da ona bakarak pişirteyim, demiş. Adam da tarifi yazıp vermiş.
Hoca, ballandıra ballandıra anlatılan tarifin açtığı iştahla dalgın dalgın eve giderken bir çaylak elinden ciğeri kapıp yıldırım hızıyla havalanmış. Hoca hiç telaşlanmadan elindeki tarifi çaylağa gösterip seslenmiş:
– Nafile! Ağız tadıyla yiyemezsin, pusula bende!
Fıkradan çıkan ders
Fıkra, kaybı karşısında soğukkanlılığını koruyan Hoca’nın teselliyi kendi mantığında bulmasını anlatır. Ciğer gitmiştir ama “nasıl pişeceğini” bilen yalnızca odur. Fıkra aynı zamanda bilgiyi elinde tutmakla nimete sahip olmayı birbirine karıştıran saflığa da gülümser.
Fıkradaki kelimeler
- ciğer: karaciğer (yemek olarak)
- pusula: kısa not, küçük yazılı kâğıt; burada yemek tarifi
- çaylak: yırtıcı bir kuş
- nafile: boşuna
Başka Nasreddin Hoca fıkraları
Kaynak
- Zülfikar Bayraktar, Mizah Teorileri ve Mizah Teorilerine Göre Nasreddin Hoca Fıkralarının Tahlili, doktora tezi, Ege Üniversitesi, İzmir, 2010 (acikerisim.ege.edu.tr); fıkra metni Vikikaynak’taki “Nasreddin Hoca fıkraları” derlemesinden
Düşüncenizi yazın