İçeriğe geç
4 Kasım 2026, Çarşamba Günün dizesi: “Gökte bir öküz var, adı Pervin;”

Münâcât

Ahmed Yesevî · Ahmed Yesevî, Dîvân-ı Hikmet; metin: Vikikaynak, "Münacaat"

Münâcât eyledi Kul Hâce Ahmed
İlâhi kıl bendengge rahmet

Garib Ahmed sözi hergiz karımaz
Eger yer astığa kirse çirimez

Yene mensûh bolup ol hâr bolmaz
Okuğan bendeler bimâr bolmaz

Okuğanğa kılurman anda şefkat
Kıyâmet künide kılğum şefâat

Hudâyım kılsa in’âm menge cennet
Okuğanlarnı kılurman men şefâat

Tileki her ne bolsa Tengri bergey
Muhabbet şevkini könglige salğay

Cemâlin körsetip Perverdigarım
Özin yolığa salsun Bir ü Barım

Hudâyım eylesün mahşerde hurrem
Kıyâmet kün arığ Zât’ığa mahrem

Duâğa yarı berse her müsülmân
Öler vaktda eltgey nûr-ı imân

Meni hikmetlerim âlemğe tolğan
İşitmey her kim ölse kılğay ermân

Meni hikmetlerim derdlikke dermân
Kişi boy eltmese ol yolda kalğan

Meni hikmetlerim âlemde destân
Ruhum, kelse kılur sohbetni bostân

Meni hikmetlerim kân-ı hadisdür
Kişi boy eltmese bilgil habisdür

Meni hikmetlerim talibni rızkı
Eger çendiki bolsa cürmü fikri

Meni hikmetlerim fermân-ı sübhân
Okup bilseng heme mana-ı Kur’an

Meni hikmetlerim âlemde sultan
Kılur bir lahzada çölni gülistân

Meni hikmetlerim şevk-i muhabbet
Közini yaşığa kılğay tahâret

Namazığa Resûlullâh imâmı
Anı kavmi melâyikler tamâmı

Şikestelik birle kılğan namâzı
Kabul bolğay anı Hakk’a niyâzı

Meni hikmetlerim âşıkka aytıng
Dili âine dek sâdıkka aytıng

Heme kor u ker ü bâtını gezâf
Tamâm iklimni kezdim tapmadım sâf

Meni hikmetlerim sarrâfğa aytıng
Hudâyım bâ-kerem Vehhâb’ğa aytıng

Adâlet pâdşahı bir atı sâdık
Kılur bir lahzada vaslığa lâyık

Meni hikmetlerim nâdân işitmes
Dîli köngli kara pendimni almas

Hatâdın bi-haber Allâh’ğa münkir
Edebsiz bi-edeb dünyâda bi-pir

Hatını bitse her kim nesr bitsün
Veli nesri bitip maksudğa yetsün

Dini imânı yok İslâmı veyran
Kıyâmet tangı atsa yolda kalğan

Pir-i kâmilni körmey şeyh-i Sen’ân
Hudâ kılmas kabûl okusa Kur’an

Özini şeyh alur kölbârı hâli
Yigirme beşke yetmey anı ali

Nasihatlar kılur pir ü cevannı
Özi fehm etmeyin yahşı yamannı

Alarnı sözleri zalimi zaldur
Şeriat ehli bu eldin hicaldur

İnansun dep munı bir neçe bi-akl
Kılurlar evliyâlardın munı nakl

Koyup dâmın güzergâhlarğa bi-pir
Tili mekr ü hile kılğanı tezvir

Anı mekri erür şeytândın a’lâ
Kobar yüzi mahşerde tangla

Alarnı körmengiz yüzini hergiz
Anıng dek lanetidin eyleng perhiz

Zebân-ı hâl ile amânı ayttım
Hakikat söz birle câhilni sögtim

Eger âlim bolsa cânım tasadduk
Dürr ü gevher sözümni işitip ok

Dürr ü gevher sözin âlemge saçsa
Okup oksa kelâm-ı Haknı açsa

Oşal âlimge cân kurbân kılurman
Tamâmî hânumân ihsân kılurman

Kanı âlim kanı âmil yârânlar
Hudâdın sözlese siz cân beringler

Çın âlim yastukın taştın yarattı
Nime oktı anı âlemğa ayttı

Özini bildi erse Hakk’nı bildi
Hudâdın korktı yu insafğa keldi

Meni hikmetlerim dânâ işitsün
Sözüm destân kılıp maksudga yetsün

Meni hikmetlerim feri yu kavli
Dili könglide bolsa, zikri Mevli

Meni hikmetlerim bir pîr-i kâmil
Kayu bende Hudâğa bolsa mâyil

Meni hikmetlerim hoblarga aytıng
Dua tekbir kılıp rahmetge batıng

Meni hikmetlerin pîr-i zeberdest
İşitkenler bolur bi-huş u sermest

Tiring bolsa cehânda hâr bolmaz
Okuğan bendeler bimâr bolmaz

Kıyâmetde anga hâdi bolurman
Eger derdlig bolsa dâru bolurman

Eger yüz yıl ömr körse karımaz
Eger yer astığa kirse çirimez

Hudâ kılğay anı duzahdın âzâd
Behişt-i câvidânda eylegey şâd

Eğer hikmet okusa eyyühennas
Erür ferzend menge ol talib-i has

Eşitip hikmetimni goşğa alğan
Atâ kılğay öler vaktıda imân

Yesevi hikmetin dânâ işitsün
İşitgenler hemme maksudga yetsün

Cevâhir kânıdın bir nükte alsun
İşitmegen barı hasretde kalsun

Kişi hikmet işitse cânı birle
Çıkar canı anı imânı birle

Kulakğa almağay bu sözni nadân
Anı âdem deme ol cins-i hayvân

Hudâyım sözidin çıkkan bu hikmet
İşitkenge yağar bârân-ı rahmet

Meni hikmetlerim kim tutsa mehkem
Hudâ kılğay anı elbette bi-gam

Kirer cennet içige şad u handân
Hudâyım eylegey mesrur u şâdân

Meni hikmetlerim Hak’nı senâsı
Muhabbet ehlini derdi devâsı

Meni hikmetlerim kend u aseldür
Hemme sözler içinde bi-bedeldür

Meni hikmetlerim inâm-ı Allah
Seher vaktda dese “estağfirullah”

Anı şeytân-lâin tutmas yolını
Muhammed Mustafa alğay kolını

Peygamber ümmetim deb mehri tavlar
Azazilni Hüdayım özin kavlar

Meni hikmetlerim derdsizge aytmang
Bahâsız gevherim nâdânğa satmang

Yesevi hikmetin kadrine yetkil
Hum-ı ışkdın meyni bir katre tatkıl

Hum-ı ışkdın kişi bir katre tatgay
Hüdanı vaslıga bir yola batgay

Şiirin açıklaması

Ahmed Yesevî'nin Dîvân-ı Hikmet'te yer alan münâcâtı, Allah'a yakarışla başlayan ve hikmetlerin değerini anlatan uzun bir manzumedir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Münâcât" maddesinde, Dîvân-ı Hikmet'teki altıncı hikmetin aynı zamanda bir münâcât olduğu belirtilir. Şiirin dili 12. yüzyıl Orta Asya Türkçesine (Hakaniye-Çağatay) yakın olduğu için bugünkü okura yabancı gelebilir; kelimelerin çoğu "kıl-" (etmek), "bol-" (olmak), "ayt-" (söylemek) gibi bugün de tanıdığımız köklerden gelir.

Yakarış. Şiir "Kul Hâce Ahmed münâcât eyledi: Allah'ım, kuluna rahmet et" diye açılır. Şair, Allah'tan rahmet, ölüm anında iman nuru ve mahşerde mutluluk diler.

Hikmetlerin değeri. Yesevî, "Benim hikmetlerim dertlilere dermandır", "hikmetlerim âleme yayıldı" der; hikmetleri okuyanlar için şefaatçi olacağını, onları okuyanın hasta olmayacağını söyler. Hikmetlerini âşıklara, sadıklara ve "sarraflara", yani değerini bilenlere söylemelerini ister.

Sahte şeyhlere eleştiri. Şiirin ortasında, bir mürşide (pîre) bağlanmadan kendini şeyh sanan, hileyle insanları aldatan kişiler sert bir dille eleştirilir. Bu bölüm, Yesevî'nin şeriatla tarikatı birlikte gözeten tutumunu yansıtır.

Kapanış. Son bölümde hikmetlerin "Hakk'ın senası" ve "muhabbet ehlinin derdinin devası" olduğu söylenir; hikmeti candan dinleyenin imanla can vereceği, sözü kulağına almayan nâdanın ise hasrette kalacağı belirtilir.

Sözlük

münâcât
Allah'a yakarış, dua
bendengge
kuluna
hergiz
asla, hiçbir zaman
karımaz
eskimez, yaşlanmaz
çirimez
çürümez
kılurman
kılarım, ederim
şefâat
aracılık, bağışlanma için aracı olma
Tengri
Tanrı
köngil
gönül
hikmet
Yesevî'nin dinî-tasavvufî manzumelerine verilen ad
aytıng
söyleyin
tapmadım
bulamadım
pend
öğüt
nâdân
cahil, kaba
bî-pîr
bir mürşide bağlanmamış
dâru, dermân
ilaç, çare

Aynı duyguda başka şairlerden

Tefekkür şiirleri

Bu şiirden söz eden yazılar

Düşüncenizi yazın

E-posta adresiniz yayımlanmaz.