Sudan Gelen Sele Gider
Süte su katarak zengin olan sütçünün sürüsünü sel götürünce Hoca, dilimize yerleşmiş o sözü söyler: Sudan gelen sele gider.
İlk yayımlandığı eser: Anonim halk fıkrası; anlatım: leylailemecnun.net. Bir anlatımı: Vikikaynak, Nasreddin Hoca fıkraları
Bu sayfada Nasreddin Hoca’nın “Sudan Gelen Sele Gider” fıkrası ve fıkradan çıkan ders yer alıyor. Fıkralar yüzyıllardır halk arasında anlatılan anonim anlatılardır; buradaki metin leylailemecnun.net tarafından bugünkü Türkçeyle yeniden anlatılmıştır.
“Sudan Gelen Sele Gider”, Nasreddin Hoca‘nın haksız kazancı konu alan fıkralarından biridir. Bugün de kolay ve hileyle kazanılan şeyin aynı kolaylıkla elden çıkacağını anlatmak için kullandığımız deyim, bu fıkrayla birlikte anılır.
Sudan Gelen Sele Gider fıkrası
Hoca’nın mahallesinde hilekâr bir sütçü varmış. Sütüne bol bol su katar, sonra da onu halis süt diye satarmış. Yaptığı yoğurt yoğurda, kaymağı kaymağa benzemezmiş. Üstelik insanlar kendisine güvensin diye kocaman bir sarık sarar, elinden de uzun tespihini hiç düşürmezmiş.
Bir yıl kış çok sert geçmiş. Fırtınalar, yağmurlar, seller her yanı alt üst etmiş. Sütçünün sürüsünü sel alıp götürmüş, ağılları da fırtınada yıkılmış. Adamcağız ne olduğunu şaşırmış, dükkânındaki eski bolluktan da neşesinden de eser kalmamış.
Bir gün Hoca dükkânın önünden geçerken, her zaman kendisini “Buyurun Hocam!” diye karşılayan sütçüyü göremeyince seslenmiş:
– Hey sütçü baba, neredesin yahu?
Biraz sonra sütçü perişan bir hâlde ortaya çıkmış. Hoca şaşırıp ne olduğunu sorunca adam başına gelenleri bir bir anlatmış. Hoca, sütçünün yıllardır yaptığı hileleri şöyle bir aklından geçirmiş ve ciddi bir tavırla demiş ki:
– Sütçü baba, bunlara katlanman gerek. Süte su kattığın günleri düşün de hiç üzülme. Çünkü sudan gelen sele gider!
Fıkradan çıkan ders
Fıkranın gücü, Hoca’nın cevabındaki yerinde kelime oyunundadır: Sütçü yıllarca “su”dan, yani süte kattığı sudan haksız kazanç sağlamıştır; şimdi o kazanç yine sularla, “sel”le gitmiştir. Hoca, felakete uğramış adama sert bir öğüt vermek yerine, olanları bir aynaya çevirip kendi hilesini ona gösterir.
Bugün “Sudan gelen sele gider” sözü, emek verilmeden ya da hileyle kazanılan şeyin kalıcı olmadığını anlatmak için kullanılır. Fıkradaki sarık ve tespih ayrıntısı da dış görünüşe değil, insanın yaptığı işe bakmak gerektiğini hatırlatır.
Başka Nasreddin Hoca fıkraları
- Kuyudaki Ay
- Ye Kürküm Ye
- Kazan Doğurdu
- Göle Maya Çalmak
- Herkesi Memnun Edemezsin
- Bütün Nasreddin Hoca fıkraları
Kaynak: Fıkranın bir anlatımı Vikikaynak’ta “Nasreddin Hoca fıkraları” arasında yer alır; Vikikaynak bu metni Zülfikar Bayraktar’ın Mizah teorileri ve mizah teorilerine göre Nasreddin Hoca fıkralarının tahlili (Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2010) çalışmasına dayandırır.
Düşüncenizi yazın