İçeriğe geç
16 Kasım 2026, Pazartesi Günün dizesi: “Bir gün bile dünyanın bağından özgür değilim;”
Edebiyat

Muazzez Tahsin Berkand: Aşk Romanları ve Yeşilçam Uyarlamaları

Muazzez Tahsin Berkand kimdir? Sen ve Ben'den Kezban'a aşk romanları, kader ve tesadüf dolu kurguları ve Türkan Şoray'dan Hülya Koçyiğit'e Yeşilçam uyarlamaları.

leylailemecnun3 dk okuma
Paylaş

Muazzez Tahsin Berkand, Cumhuriyet döneminin en çok okunan aşk romancılarından biridir. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS), onu “Cumhuriyet dönemi popüler Türk romanının velud temsilcilerinden biri” olarak tanımlar. Romanları uzun yıllar çok sattı ve yirmi beşi Yeşilçam’da filme çekildi.

Muazzez Tahsin Berkand kimdir?

Asıl adı Meryem Muazzez olan yazar 1899’da Selanik’te doğdu. Balkan Savaşları’ndan sonra ailesiyle İstanbul’a göç etti, Fevziye Lisesi’ni ve Dârülmuallimât’ı bitirerek Türkçe ve Fransızca öğretmeni oldu. Halide Edib Adıvar‘la birlikte Şam ve Beyrut’ta ders verdi, dönüşte Şişli Terakki Lisesi’nde öğretmenlik yaptı. 1925’ten sonra çevirmenliğe geçti; yirmi beş yıl Osmanlı Bankası’nda çevirmen ve sekreter olarak çalıştı. 4 Ekim 1984’te İstanbul’da öldü.

Reklam

TEİS’e göre yazarlığında başta Halide Edib olmak üzere Nedim, Karacaoğlan, Yahya Kemal, Ömer Seyfettin, Yakup Kadri ve Reşat Nuri‘yi sevdiği bilinir; Fransız ve İngiliz klasiklerinden de özellikle Pierre Loti ile Anatole France’a ilgi duyardı.

Romanları

Küçük yaşta yazmaya başlayan Muazzez Tahsin’i tanıtan ilk eser, 1933’te Milliyet‘te tefrika edilen ve aynı yıl kitap olarak basılan Sen ve Ben oldu. Roman beğenilince art arda yeni kitaplar geldi. TEİS’in saydığı yirmi telif romandan bazıları:

  • Sen ve Ben (1933)
  • Aşk Fırtınası (1935)
  • Bahar Çiçeği (1935)
  • Sonsuz Gece (1937)
  • Bir Genç Kızın Romanı (1938)
  • Kezban (1941)
  • Saadet Güneşi (1944)
  • Lâle (1945)
  • Büyük Yalan (1948)
  • Sevmek Korkusu (1953)
  • Yılların Ardından (1960)
  • Gençlik Rüzgârı (1963)
  • İki Kalp Arasında (1972)
  • Yabancı Adam (1980)

Bunların yanında, okuyup beğendiği bazı yabancı romanları Türk âdetlerine uyarlayarak yayımladığı yirmi bir adapte roman (ilki 1941’de Muallâ), Alphonse Daudet’den Safo, Stefan Zweig’dan Meçhul Sevgili gibi çeviriler, Bir Bahar Akşamı (1966) ve İlk Aşk (1967) adlı iki hikâye kitabı ve çocuk kitapları da yazdı.

Romanlarının özellikleri

  • Aşk ve fedakârlık: Romanların merkezinde aşk vardır; kıskançlık ve fedakârlık da sık işlenir. Sen ve Ben‘deki Leylâ, başkasını sevdiği hâlde teyzesi istediği için Nejat’la evlenir; Sonsuz Gece‘deki Muallâ ise eski nişanlısı Ekrem’le yeniden karşılaşınca ailesinin devamını kendi mutluluğuna tercih eder.
  • Kader ve tesadüf: Aşklar çoğu zaman tesadüfle başlar, kader ise bazılarını imkânsız kılar. Bir Genç Kızın Romanı‘nın kahramanı Selma, âşık olduğu adamın amcasının oğlu olduğunu öğrenir.
  • Gündelik hayat: Beş çayları, balolar, yeni danslar, kıyafetler ve briç partileri, romanları sosyal tarih araştırmacıları için de değerli kılar.
  • Yeni kadın tipi: Kahramanlar Cumhuriyet’in özlediği eğitimli, kültürlü, yetenekli, özgür ve modern kadınlardır; aynı zamanda yardımsever ve fedakârdırlar.
  • Mutlu son: TEİS’e göre romanların büyük bölümü mutlu sonla biter.

Yeşilçam uyarlamaları

TEİS, romanlardaki tesadüf ve kader ağırlığının, bu eserlerin Yeşilçam sinemasında yer bulmasının sebeplerinden biri olduğunu belirtir. Yazarın yirmi beş kitabı Osman F. Seden, Nejat Saydam, Ümit Utku, Ülkü Erakalın, Türker İnanoğlu, Ertem Eğilmez, Safa Önal ve Halit Refiğ gibi yönetmenler tarafından beyaz perdeye aktarıldı. Bu filmlerde Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit, Filiz Akın, Fatma Girik, Belgin Doruk, Ediz Hun, Cüneyt Arkın, Göksel Arsoy, Ayhan Işık, Sadri Alışık, Kartal Tibet ve Kadir İnanır gibi oyuncular başrol oynadı.

Reklam

İlk uyarlama 1956’da Sönen Yıldız oldu ve 1972’ye kadar pek çok kitabı filme çekildi. Bazı romanlar Yeşilçam’a yalnızca konusuyla girdi ve “Bir Pınar ki” gibi yeni adlarla çekildi. TEİS’in listesinden bazı filmler:

  • Sönen Yıldız (1956)
  • Bülbül Yuvası (1961 ve 1970)
  • Küçük Hanımefendi (1961 ve 1970)
  • Mağrur Kadın (1962 ve 1970)
  • Kezban (1963 ve 1968)
  • Muallâ (1964 ve 1971)
  • Gençlik Rüzgârı (1964)
  • Yılların Ardından (1964)
  • Sevgim ve Gururum (1965)
  • Sarmaşık Gülleri (1968)
  • Saadet Güneşi (1970)
  • Bir Genç Kızın Romanı (1971)
  • Aşk Fırtınası (1972)
  • Bir Pınar ki (1972)

Muazzez Tahsin’le aynı yıl, 1984’te ölen Kerime Nadir de dönemin popüler aşk romanının önemli kadın yazarlarındandır. Edebiyattan sinemaya aktarılan aşk hikâyeleri için Edebiyattan perdeye: uyarlama aşklar ve Çalıkuşu yazılarına bakabilirsiniz.

Kaynakça

  • Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı), Hülya Tepedelen, “Muazzez Tahsin Berkand” (2019, güncelleme 2020): teis.yesevi.edu.tr
  • Selami Çakmakçı, Popüler Roman ve Muazzez Tahsin Berkand, doktora tezi, Fırat Üniversitesi, 2012 (TEİS kaynakçasında anılan çalışma)
  • Ümran Özçelik, Muazzez Tahsin Berkand’ın Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserleri, yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, 2007 (TEİS kaynakçasında anılan çalışma)
Paylaş

Bunları da sevebilirsiniz

Düşüncenizi yazın

E-posta adresiniz yayımlanmaz.