Ey kılan şeydâ meni menden bu istiğnâ nedür
Fuzûlî · Leylâ vü Mecnûn
Ey kılan şeydâ meni menden bu istiğnâ nedür
Nişe sormazsen ki ahvâl-i dil-i şeydâ nedür
Ger mana halk içre pervâ kılmasan ma‘zûrsen
Bu ki tenhâlığda kılmazsen mana pervâ nedür
Sehldür gel bilmeyüp hâlüm terahhum kılmasam
Hâlümi bilmek tegâfül eylemek amdâ nedür
Gül temennâsında derler bülbülün gavgâların
Çün güli gördükde kılmaz meyl bu gavgâ nedür
Ol perî mutlak men-i rüsvâya kılmaz iltifât
Ey Fuzûlî bilmezem cürm-i men-i rüsvâ nedür
Şiirin açıklaması
Leylâ ile Mecnûn çölde baş başa kalmıştır. Leylâ yüzünü gösterir, kadeh sunar; ama Mecnûn ona yönelmez. Bu ilgisizliğe şaşıran Leylâ, bülbülün gülü görünce ondan yüz çevirmesine benzettiği durumu bu gazelle sorar.
1. Ey beni kendimden geçirip çılgına çeviren, bu ilgisizlik nedir? Neden çılgın gönlümün hâlini sormazsın?
2. Halkın içinde bana aldırmasan mazursun; ama yalnızken de bana aldırmaman nedir?
3. Hâlimi bilmeyip bana acımaman hoş görülür; hâlimi bilip bile bile görmezden gelmen nedir?
4. Bülbülün gül özlemiyle kavgalar ettiğini söylerler; madem gülü görünce ona yönelmiyor, bu kavga nedir?
5. O peri, rüsvay olmuş bana hiç ilgi göstermiyor; ey Fuzûlî, rüsvay hâlimin suçu nedir, bilmiyorum.
Bu gazel, Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn mesnevîsinde Leylâ'nın dilinden söylenir ve 27. Bölüm: Kavuşma ve İstiğnâ bölümünde yer alır (beyit 2687–2691). Mesnevînin tamamı için: Leylâ vü Mecnûn. Günümüz Türkçesi: leylailemecnun.net.
Sözlük
- şeydâ
- çılgın âşık
- istiğnâ
- ilgisizlik, gönül tokluğu
- pervâ
- aldırma
- terahhum
- acıma
- tegâfül
- görmezden gelme
- amdâ
- bile bile
- temennâ
- dilek, özlem
- perî
- peri; (mecazen) güzel
- iltifât
- ilgi
- cürm
- suç
- rüsvâ
- rezil