Solak Hayvan
Kervanla yolculuğa çıkan Hoca, telaşla ata ters tarafından biner; uyarana verdiği cevapla hatayı kendinden alıp hayvana yükler.
İlk yayımlandığı eser: Anonim halk fıkrası (Vikikaynak'ta “Solak Hayvan” adıyla); metin yeniden anlatılmıştır.
Bu sayfada Nasreddin Hoca’nın “Solak Hayvan” fıkrası ve fıkradan çıkan ders yer alıyor. Fıkralar yüzyıllardır halk arasında anlatılan anonim anlatılardır; buradaki metin Vikikaynak’taki anlatıma dayanılarak bugünkü Türkçeyle yeniden anlatılmıştır.
“Solak Hayvan”, Nasreddin Hoca‘nın yaptığı hatayı kabul etmek yerine hazırcevaplıkla işin içinden sıyrıldığı fıkralarından biridir. Hoca’nın öteki fıkraları için Nasreddin Hoca Fıkraları sayfamıza bakabilirsiniz.
Solak Hayvan fıkrası
Nasreddin Hoca bir zaman bir kervana katılıp uzun bir yolculuğa çıkmış. Bir sabah erkenden herkes hayvanına binerken Hoca’ya da bir at göstermişler:
– Haydi Hocam, sen de bin şuna!
Hoca acele etmiş, ata ters tarafından atlayıvermiş. Görenlerden biri dayanamamış:
– Efendi, bu ne şaşkınlık! Hayvana ters taraftan bindin!
Hoca yiğitliğe bozuk düşürmemek için hiç istifini bozmamış:
– Hayır efendim, ben ters binmedim. Hayvan solakmış; benim ne günahım var?
Fıkradan çıkan ders
Fıkra, hatasını kabul etmekte zorlanan insanın suçu başkasına, hatta bir hayvana yüklemeye ne kadar hazır olduğunu güldürerek anlatır. Hoca’nın “solak hayvan” bulması mantıklı değildir ama o kadar ustaca söylenmiştir ki dinleyen gülüp geçer.
Bu yönüyle fıkra, Hoca’nın kendisiyle alay edebilen kişiliğini de gösterir: Hoca burada hem hatayı yapan hem de o hatayı kılıf uydurarak savunan insanın kendisidir. Dinleyici Hoca’ya gülerken aslında kendi bahanelerine de güler. Hoca’nın eşeğe ters binmesini anlatan Eşeğe Ters Binmek fıkrası da benzer bir hazırcevaplığa dayanır.
Fıkradaki kelimeler
- kervan: birlikte yolculuk eden yük hayvanları ve yolcular topluluğu
- solak: sol elini daha çok ve ustaca kullanan
- yiğitliğe bozuk düşürmemek: mahcup olmamaya, gururunu korumaya çalışmak
- istifini bozmamak: hiç telaşlanmamak, tavrını değiştirmemek
Düşüncenizi yazın