Mukaddime
Ahmet Haşim · Ahmet Haşim, "Mukaddime"; metin: Vikikaynak
Zannetme ki güldür ne de lale,
Ateş doludur, tutma yanarsın
Karşında şu gülgûn piyale..
İçmişti Fuzûlî bu alevden,
Düşmüştü bu iksir ile Mecnun
Şi’rin sana anlattığı hale…
Yanmakta bu sagardan içenler,
Doldurmuş onunçün şeb-i aşkı
Baştan başa efgan ile nale…
Ateş doludur, tutma yanarsın
Karşında şu gülgûn piyale…
Şiirin açıklaması
"Mukaddime" (giriş, önsöz), Ahmet Haşim'in kadeh imgesi üzerine kurulu kısa bir şiiridir. Şair okura karşısındaki "gülgûn piyale"yi, yani gül renkli kadehi gösterir ve uyarır: Bu kadeh gül ya da lale değildir, içi ateşle doludur; tutarsan yanarsın.
İkinci bentte kadehin kimlere içildiği söylenir: Fuzûlî bu alevden içmiş, Mecnun da bu iksirle şiirin anlattığı hâle düşmüştür. Böylece kadeh, Leylâ ile Mecnûn hikâyesinden ve Fuzûlî'nin mesnevisinden süzülüp gelen aşkın ve şiirin sembolü olur. Bu kadehten içenler yanar; aşk gecesini baştan başa feryat ve inlemeyle doldururlar. Son iki dize ilk bentteki uyarıyı nakarat gibi tekrarlar. "Piyâle" imgesi, Haşim'in 1926'da yayımlanan şiir kitabına da adını verir.
Günümüz Türkçesiyle: Karşındaki şu gül renkli kadehi gül ya da lale sanma; içi ateşle dolu, tutarsan yanarsın. Fuzûlî bu alevden içmişti; Mecnun da bu iksirle şiirin sana anlattığı hâle düşmüştü. Bu kadehten içenler yanıyor; bu yüzden aşk gecesini baştan sona feryat ve inlemeyle doldurmuşlar.
Sözlük
- mukaddime
- giriş, önsöz
- gülgûn
- gül renkli, pembe-kırmızı
- piyale
- kadeh
- iksir
- büyülü içki
- sagar
- kadeh
- şeb-i aşk
- aşk gecesi
- efgan
- feryat, figan
- nale
- inleme, inilti
Düşüncenizi yazın