Cenab Şahabeddin

Cenab Şahabeddin, 2 Nisan 1871'de Manastır'da doğdu. Babası Binbaşı Osman Şahabeddin Bey, 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda şehit düştü; bunun üzerine ailesiyle birlikte altı yaşlarında İstanbul'a geldi. Askerî rüştiyelerden sonra Askerî Tıbbiye'ye girdi ve 1889'da doktor yüzbaşı olarak mezun oldu. 1890'da cilt hastalıkları üzerine uzmanlaşmak için Paris'e gönderildi ve orada dört yıl kadar kaldı.

Dönüşünde Haydarpaşa Hastanesi'nde, ardından Mersin'de ve Rodos'ta karantina doktoru olarak çalıştı; 1896'da sağlık müfettişi olarak Cidde'ye gitti. Daha sonra Suriye'de sağlık işlerinin başında bulundu, II. Meşrutiyet'ten sonra çeşitli sağlık kurullarında görev yaptı. Birinci Dünya Savaşı başlayınca kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. 1919'da Darülfünun Edebiyat Fakültesi'ne Osmanlı edebiyatı tarihi profesörü olarak atandı; 1922'de istifa etti. 13 Şubat 1934'te beyin kanamasından öldü ve Bakırköy Mezarlığı'na gömüldü.

İlk şiiri 1885'te Saadet gazetesinde yayımlanan bir gazeldir; ilk kitabı Tâmât 1886'da çıktı. Tevfik Fikret'in Servet-i Fünûn dergisinin edebiyat yönetimini üstlenmesinden sonra bu topluluğa katıldı ve dönemin en etkili şairlerinden biri oldu. Fransız Parnasyen ve sembolist şairlerinden, özellikle Verlaine'den etkilendi; 1895'te yayımladığı "Şi'r-i Nânüvişte" ile soneyi Türk şiirine getirdi. Şiirlerinde renk, ses ve görüntü öne çıkar; Türkçeye kazandırdığı alışılmadık yeni tamlamalar büyük tartışma yarattı ve Ahmed Midhat Efendi'nin "dekadan" eleştirisine hedef oldu. "Elhân-ı Şitâ", "Yakazât-ı Leyliyye", "Temâşâ-yı Leyâl" ve "Temâşâ-yı Hazân" en tanınmış şiirleridir.

Usta bir nesir yazarıydı da. Cidde yolculuğunu anlatan Hac Yolunda, Avrupa Mektupları ve Suriye Mektupları gezi yazılarıdır; Evrâk-ı Eyyâm ve Nesr-i Harb, Nesr-i Sulh ve Tiryâki Sözleri ise denemelerini ve vecizelerini toplar. Bütün şiirleri 1984'te 429 şiirlik bir derlemede bir araya getirildi.