Berg-i Hazân
Cenab Şahabeddin · Cenab Şahabeddin, "Berg-i Hazân", Mekteb dergisi, sayı 27; metin: Vikikaynak
Bir varakpâre-i hazandîde
Ayrılıp sâk-ı meyvebârından
Düştü bir ş’airane ümmîde
Sandı kim sarsar-ı gusûn-efken
Bayka bir yerde eylemiş ihzâr
Ona mahsûs taze bir gülşen.
Peyrev-i rûzgâr-ı köhne bahar
Olarak bir zaman hevâlarda
Nâşikîbâne etti geşt ü güzâr
Mütesâdif olurdu her yerde
Başka bir ‘âlemi gamefzâya
Başka bir ye’se, başka bir derde
En sonunda düşünce gabrâya
Dedi: – Eyvah, bu ümmîd ile ben
Düştüm aguş-ı hâk-i sevdâya!
Kıldın âvâre sevgilim beni sen
Ben de şimdi misâl-i berg-i hazân
Geçerim bir hevesle her yerden.
Seni gördüm de ey perî, gönlüm
Düştü bir âşıkâne ümmîde
Ta ebed kaldı serseri gönlüm!
Şiirin açıklaması
"Berg-i Hazân", "sonbahar yaprağı" demektir. Cenab Şahabeddin şiirin ilk bölümünde, meyveli dalından kopan solgun bir yaprağın hikâyesini anlatır: Yaprak, kendisini koparan sert rüzgârın onu bir yerde, yalnız kendisi için hazırlanmış taze bir gül bahçesine götüreceğini umar.
Oysa rüzgârın ardından sabırsızca dolaşıp durdukça her yerde başka bir kedere, başka bir umutsuzluğa rastlar. Sonunda yere düşünce "Eyvah, bu umutla ben toprağın kucağına düştüm" der.
Son iki üçlükte şiirin asıl konusu açığa çıkar: Şair, sevgilisinin kendisini de bu yaprak gibi başıboş bıraktığını söyler. Onu gördüğü gün gönlü âşıkça bir umuda düşmüş, o günden beri sonsuza dek serseri kalmıştır. Doğa ile ruh hâli arasında kurulan bu benzetme, Servet-i Fünûn şiirinin sevdiği bir yoldur. Metin Mekteb dergisinin 27. sayısındaki baskıya dayanır; dizelerdeki "Bayka" sözcüğü, kaynaktaki yazımla verilmiştir ve büyük olasılıkla "Başka"nın dizgi hatasıdır.
Sözlük
- berg
- yaprak
- hazan
- sonbahar
- varakpâre
- yaprak parçası
- hazandîde
- sonbahar görmüş, solmuş
- sâk
- sap, dal
- meyvebâr
- meyve veren
- ümmîd
- umut
- sarsar
- sert ve soğuk rüzgâr
- gusûn-efken
- dalları deviren
- ihzâr etmek
- hazırlamak
- mahsûs
- özel
- gülşen
- gül bahçesi
- peyrev
- ardından giden
- köhne
- eski
- nâşikîbâne
- sabırsızca
- geşt ü güzâr
- gezip dolaşma
- mütesâdif olmak
- rastlamak
- gamefzâ
- kederi artıran
- ye's
- umutsuzluk
- gabrâ
- yeryüzü
- aguş
- kucak
- hâk
- toprak
- âvâre
- başıboş, perişan
- misâl-i
- ... gibi
- ebed
- sonsuzluk
Düşüncenizi yazın