Rize Mânileri
Anonim · Anonim, Rize mânileri; metin: Vikikaynak
Kuş uşti yavri kaldi
Gokyuzi mavi kaldi
Anahtar yar koynina
Gonlum kilitli kaldi
Oy dereler oy taşlar
Akar gözümden yaşlar
Kuruttun beni yavrim
Nasil kurur ağaçlar
Çimenlu çaruklarum
Çimenleri çiğnarum
Ya sorun çimenlere
Geçti mi burdan yarum
Dumanim yayilamam
Ben senden ayrilamam
Ben senden ayrilursam
Halim yamandur yaman
Kiraz çiçek açayi
Aykiri dal üstüne
Alur kaçarum seni
Kollarumun üstüne
Derenin kenarina
Sereceğum kilimi
Vermezsa seni baban
Alalum biribirni
Şiirin açıklaması
Mâni, halk şiirinin en kısa ve en yaygın türlerinden biridir: Genellikle yedi heceli dört dizeden oluşur, birinci, ikinci ve dördüncü dizeler kafiyelidir; asıl söylenmek istenen çoğu zaman son iki dizededir. Bu sayfadaki altı mâni, Rize ağzının ses özelliklerini (ı yerine i, -ım yerine -um gibi) koruyan biçimleriyle verilmiştir.
Birinci mâni: Kuş uçup gitmiş, yavrusu kalmıştır; anahtar sevgilinin koynunda kaldığı için âşığın gönlü de kilitli kalmıştır.
İkinci mâni: Dereler ve taşlar arasında gözyaşı döken âşık, sevgilinin onu bir ağacın kuruması gibi kuruttuğunu söyler.
Üçüncü mâni: Çarıklarıyla çimenleri çiğneyen âşık, sevdiğinin buradan geçip geçmediğini çimenlere sormayı önerir.
Dördüncü mâni: Sevgiliden ayrılamayacağını, ayrılırsa hâlinin pek kötü olacağını anlatır.
Beşinci ve altıncı mâniler: Kiraz çiçeği ve dere kenarına serilecek kilim imgeleriyle, ailenin karşı çıkması durumunda sevgiliyle birlikte kaçma hayali dile getirilir; bu, halk şiirinde sık rastlanan bir "kız kaçırma" temasıdır.
Sözlük
- uşti
- uçtu
- yavri
- yavru
- gokyuzi
- gökyüzü
- koynina
- koynuna
- gonlum
- gönlüm
- yavrim
- yavrum, sevgilim
- çimenlu
- çimenli
- çaruk
- çarık
- çiğnarum
- çiğnerim
- yarum
- yârim
- ayrilursam
- ayrılırsam
- yamandur
- yamandır, çok kötüdür
- aykiri
- aykırı, eğri
- alur kaçarum
- alır kaçarım
- kollarumun
- kollarımın
- sereceğum
- sereceğim
- vermezsa
- vermezse
- biribirni
- birbirimizi
Düşüncenizi yazın